Tangram, taş, kemik, plastik veya tahtadan yapılmış olan geometrik biçimlerdeki yedi adet parçayı bir araya getirerek çeşitli formlar oluşturma esasına dayalı yaratıcı bir zeka oyunudur. Hedeflenen form, geometrik bir şekil, hareket halindeki bir insan figürü, hayvan figürü, alfabedeki bir harf ya da benzeri bir şey olaiblir. Hedef olarak belirlenen formu oluşturabilmek için, yedi parçanın tamamını kullanmak gerekmektedir. Bu parçalar, farklı büyüklüklerdeki beş adet üçgen, bir adet kare ve bir adet yamuktur. Bu yedi parçanın Güneş, Ay, Mars, Jupiter, Satürn, Merkür ve Venüs’ü temsil ettiği söylenmektedir. Çin'de geliştirilen bu oyunun ortaya çıkışı çok eski tarihlerde olmuştur.
Tangram İsmi, Oyunun Çince ismi “ch’i ch’iao t’u” dur. İngilizce ismi olan 'Tangram', İngilizce'de bulmaca veya incik-boncuk manasına gelen tramgram kelimesinden türemiştir. Bu ismin kaynağı kesin olarak bilinmemektedir. Tangramın, kadınlar ve çocuklara yönelik bir oyun olarak ortaya çıktığı ve erkekler tarafından benimsenene kadar "ciddi" bir uğraş olarak kabul edilmediği, bu yüzden oyunun ilk ortaya çıkışının ardından uzun bir süre oyun ile ilgili bilgilerin kayıtlara geçirilmediği düşünülmektedir. Bir görüşe göre tangram kelimesi Çin'deki Tang hanedanından gelmektedir. Bir başka görüşse göre ise kelime, Amerikan denizcilerini eğlendiren Tanka kızlarından gelmektedir. Tankalılar, afyon satışı ile uğraşan, nehir kıyısından yaşayan bir topluluktur. Afyon alışverişi için gelen batılı denizcilerin Tanka kızları ile görüştüğü ve oyunu onlardan öğrendikleri düşünülmektedir. Üçüncü bir görüşe göre, kırılan bir çiniyi birleştirmeye çalışırken yanlışlıkla oyunu keşfeden Tan isimli bir adamın isminden tangram sözcüğü türetilmiştr.
İngilizce yazılı kaynaklarda bu kelimeyi ilk kullanan kişi, sonradan Harvard Ünivesitesi'ne rektör olan Thomas Hill'dir ve bu kelimeyi 1848'de basılan 'Gençler için Geometrik Bulmacalar' adlı kitabında kullanmıştır.
Tangram Tarihi, Büyük olasılıkla bu oyunun kökeni, Çin'de, Song Hanedanı zamanında yapılan 'yanjitu' denilen mobilya takımlarına dayanmaktadır. Bu mobilyalar, altı parçadan oluşmaktadır. Sonrada üçgen şeklinde yedinci bir parça daha eklenmiştir ve bu yedi parça gerektiğinde bir araya getirilerek kare şeklinde büyük bir masa oluşturulabilmektedir. Ming Hanedanı döneminde bu mobilyaların çeşitli versiyonları üretilmiş ve daha sonra küçük tahta parçalarından oyun setleri üretilmeye başlanmıştır.
Bilinen ilk numune 1780’den kalma Utamaro’ya ait bir tahta parçasıdır. Bilinen en eski tangtam kitabı ise 1813 Çin baskısıdır. Ancak 1742 Japonya baskılı bir kitapta da bulmacaya benzer bir tangram görülmektedir. Uzmanlar, tangramın 18.yüzyıldan önce Uzak Doğu'da başladığını ve daha sonra Batı ülkelerine yayıldığını söylemektedirler. 1818’e kadar tangram yayınları Amerika Birleşik Devletleri, Almanya, İtalya, Fransa ve İngiltere’de görülmüştür. 19. y.y.’da Avrupa’da ve Amerika’da yayılmış ve popüleritesini günümüze kadar sürdürebilmiştir. 19. y.y.’nın sonlarına doğru Alman bir sanayici taştan tangramlar ve parçalı bulmacaları “The Anchor Puzzle” adı altında üretmeye başlamıştır. 1903 yılında Amerikalı ünlü satranç ustası ve oyun üreticisi Sam Lyod, 'Tan'ın 8. Kitabı' adlı tangram kitabını yazmş, bu kitapta tangram oyununun günümüzden 4000 yıl önce Tan isimli bir tanrı tarafından icat edildiğine insanları ikna etmeye çalışmıştır. Ona göre, Tan'ın yedi kitabının her birinde 1000 adet tangram bulmacası vardır ve bu bulmacalar dünyanın ve de dünyadaki canlıların yaratılışını ifade etmektedir. Sam Lyod'un 'Tan'ın 8. Kitabı' adlı kitabında, bazılarının çözümü mümkün olmayan 700 adet tangram bulmacası vardır. 1. Dünya Savaşı sırasında bulmacalar en popüler devirlerini yaşamış,her iki tarafın akerleri de siperlerde beklerken bu oyunu oynamışlardır.
Tangram fanatikleri, Tangramın birçok ünlü fanatiği olmuştur. St. Helena’dan sürüldüğü sırada Napolyon tangramla çokça uğraşmıştır. Lewis Carroll ve Edgar Allan Poe oyunu zevkle oynayan ünlü edebiyatçılardandır. Lewis Carroll'un 323 adet tangram bulmacası içeren Çin'de basılmış bir kitaba sahip olduğu söylenmektedir. Thomas Edison ve eski ABD Başkanı Grover Cleveland, bu oyunun herkes tarafından oynanmasını tavsiye etmiş olan iki ünlüdür.
Tangram ve matematik, Pisagor teoreminin tangram parçalarının yardımıyla keşfedildiği söylenmektedir. Popülaritesini 20. y.y.’da da devam ettiren tangram birçok matematikçinin dikkatini çekmiş ve hakkında sayısız makaleler yazılmıştır. Bilgisayarlar da bulmacanın geometrik özelliklerini göstermek ve daha çok bulmacalar üretmek için kullanılmaktadır. Bugünlerde tangram okullarda, evlerdeki bilgisayarlarda sık sık kullanılmaktadır.Değişen milli eğitim müfredatıyla birlikte okullarda kullanılmaya başlanmıştır.
W.Wiliams, 1820 yılında basılan kitabında tangram oyununu çocuklara matematik öğretmede kullanmıştır. Tangramın sadece eğlence amaçlı bir oyun olmadığını, matematik eğitimi için kullanılabileceğini ilk keşfedenlerdendir. Klasik tangramdaki yamuk ev kare parçaları ikiye bölerek toplam dokuz aprçalı bir tangram oyun eti yaratmıştır. Onun versiyonunda, bulmacaları çözmek için tüm parçaları kullanmak zorunlu değildir.
